انرژى و حرارت مىكند و بد نيست بدانيم كه براى به دست آوردن حرارتى كه خورشيد در يك دقيقه مصرف مىكند لازم است 679 ميليارد تن زغال سنگ سوزانده شود . « 1 » به‌طور مسلم ، همان‌طور كه مشاهدات فيزيكى آن را تأييد مىكنند روزى فرا مىرسد كه حرارت خورشيد سپرى گردد و حرارت تمام اجسام مساوى و برابر شود ؛ زيرا به حكم قانون دوم « ترموديناميك » هر روز قسمتى از نيروى قابل استفاده ، به نيروى غير قابل استفاده تبديل مىگردد و هيچ‌گاه نيروى غير قابل استفاده به نيروى قابل استفاده تبديل نمىشود . خلاصه ، جهان رو به وضعى است كه در آن تمام اجسام به درجهء پست مشابهى مىرسند و ديگر انرژى قابل مصرف پيدا نمىشود و زندگى غير قابل امكان مىگردد و اين همان قانون معروف علمى است كه مىگويند « انتروپى » و حالت يك نواختى و پيرى جهان رو به تزايد است . در اين هنگام پيوند موجودات ( جاذبه ) از بين رفته و گرما در تمام جهان يك‌سان و روز افسردگى و خاموشى مطلق و برچيده شدن زندگى آغاز مىشود ، خورشيد و ماه از حركت در مدار معين باز مىمانند و روى همين جهت ، قرآن حركت عمومى ماه و خورشيد و همهء كرات آسمانى را محدود به « اصل معين » نموده آن جا كه مىفرمايد : « كُلٌ يَجْرى لِأَجَلٍ مُسَمًّى » . پايان‌پذيرى حركات كرات اين آيه بر خلاف انديشه‌هاى « 2 » رايج زمان نزول و قرآن ، كه فلك و آن چه را در آن جاى گرفته بود ، ابدى و غير قابل زوال مىپنداشتند ، حركت ماه و خورشيد و

--> ( 1 ) . نجوم بىتلسكوب ، ص 77 . ( 2 ) . هيأت بطلميوس بر اساس بقاى افلاك و امتناع خرق و التيام استوار بود .